Çölyak Hastalarını Anlamak

çölyak hastalarını anlamak

çölyak hastalığı hakkında bilmeniz gerekenler

Çölyak hastalığı, arpa, buğday, çavdar gibi tahıllarda bulunan glüten adlı bir maddeye karşı vücut bağışıklık sistemi tarafından verilen anormal yanıttır. Görülme sıklığı her geçen gün artan bu hastalık, dünyadaki pek çok ülkede mevcuttur. Her 70 ila 200 kişiden birisi çölyak hastasıdır.

Pek çok tahılda bulunan ve glüten adı verilen proteine karşı yanlış yönlendirilmiş bir bağışıklık tepkisi olarak tetiklenen çölyak hastalığı, bazı hastalarda glüteni parçalayan enzime karşı da ortaya çıkar. Bir bağışıklık sistemi hastalığı olarak karşımıza çıkan çölyak, her yaşta görülebilir. Özellikle de aile bireylerinde bu hastalık olan çocuklarda görülme ihtimali daha fazladır. Yani genetik geçiş önemli bir etkendir.

Çölyak hastalığında ince bağırsağın içerisinde yer alan villus adlı besin emiliminin sağladığı parmaksı çıkıntılara sahip tabaka zarar görmektedir. Bağırsak mukozasındaki bu değişiklikler besin maddesinin sindirimini ve emilimini olumsuz etkilemekte, özellikle folik asit ve demir gibi kan yapımının ana elemanlarının emilimi zarar görmektedir.

İlerleyen yaşlarda hastalığın belirtileri daha geniş hale gelmektedir ve şu an için hastalığın tedavisi yoktur. Sadece glüten içeren gıdalar kesildiğinde bağırsaklardaki zarar önlenmekte, şikayetler ortadan kalmaktadır.

Çölyak Hastalığının Nedenleri ve Belirtileri

Çölyak hastalığı genetik olarak bu hastalığa yatkın bireylerde görülür. Hastaların yakın akrabalarında çölyak ya da dermatitis herpetiformis hastalığı görülmüş ise çölyak hastalığı riski daha yüksektir.

Tam tedavisi olmayan hastalık hastanın yediği besinler içinde glüten bulunmadığı taktirde bir bulgu de vermemektedir. Bu yüzden buğdaylı beslenmelerin yoğun olduğu bölgelerde daha sık görülürken Japonya, Çin gibi ülkelerde daha nadir görülmektedir.

Çölyak hastalığının sıklığı ülkelere göre değişse de ortalama yüzde 1 oranındadır. Türkiye’de 6-17 yaş arasındaki çocuklarda yapılan çalışmada hastalığın görülme sıklığı yüzde 1,7 olarak belirlenmiştir. Yetişkinlerde ise hastalığın görülme sıklığı yüzde 1’dir.

Çölyak hastalığının belirtilerini incelediğimizde üç farklı aşamada değişikliklerin olduğunu görüyoruz. 2 yaş altı çocuklar, 2 yaş üstü çocuklar ve yetişkinler kategorilerinde hastalığın belirtileri değişkenlik gösterebiliyor.

2 yaş altı çocuklarda çölyak belirtileri:

  • Kusma,
  • Kronik ishal,
  • Karında şişlik,
  • Gelişme geriliği,
  • İştahsızlık.

2 yaş üstü çocuklarda çölyak belirtileri:

  • Birkaç haftadır geçmeyen ishal,
  • Akranlarından daha kısa ve zayıf olma hali,
  • Gelişimin yavaşlaması,
  • Kronik kabızlık ve kusma,
  • Kilo kaybı,
  • Sinirlilik,
  • Ergenlikte gecikme,
  • Dikkat eksikliği,
  • hiperaktivite bozukluğu (DEHB),
  • Öğrenme güçlükleri,
  • Baş ağrıları.

Yetişkinlerde çölyak belirtileri:

  • Karın Bölgesinde öne doğru şişkinlik,
  • Yaşa göre kilo azlığı,
  • Kas zayıflığı,
  • Kansızlık,
  • Dışkıda anormallik, büyük tuvalet ihtiyacının fazlalaşması,
  • Kusma,
  • Bezginlik,
  • İştahsızlık,
  • Büyüme geriliği,
  • Ağız içinde oluşan aftlar,
  • İştahsızlık, gaz şikayetleri,
  • Eklem ve kemik ağrıları,
  • Sinirlilik,
  • Ciltte kaşıntılı döküntüler.

Çölyak Hastalığının Tedavisi

Çölyak hastalığı için tam olarak geliştirilmiş bir tedavi yöntemi yoktur. Hastaların ömür boyu glütensiz diyet uygulamaları gerekmektedir. Tedavi süresince glütenin diyetten uzaklaştırılmasıyla bağırsak yapısında hızlı düzelme oluyor. İltihap düzelerek emilim normal seviyeye geliyor.

Çölyak hastalarının tedavilerinde bazı kurallar bulunuyor. Bu yüzden bir diyetisyen ile görüşerek bilgi alınması büyük önem taşır. Ömür boyu glüten tüketilmediği için bir besin eksikliği ortaya çıkıyor. Bu yüzden de düzenli olarak laboratuvar izlemlerinin yapılarak eksiklerin tedavi edilmesi gerekiyor.

Bugün ekmek, makarna, gözleme, tahıl gevreği, salça, pasta, kek, sos, çörek, peksimet, kraker, galeta, bisküvi, kepek, irmik ve daha pek çok besinde glüten bulunuyor. Bunlardan uzak durmak oldukça zor olsa da mecburi kalınıyor. Bunlar yerine pirinç ve mısırın sıklıkla tüketilmesi gerekiyor. Her geçen gün çölyak hastaları için özel ürünler üretiliyor olsa da bunlar şu an için aynı zamanda pahalı olabiliyor. Firmamız glütensiz diyet ve kuruyemiş ürünleriyle hizmet sunuyor.

1 yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir